Dwustronne traktaty inwestycyjne (BITs) należą do kluczowych instrumentów prawnych służących ochronie inwestycji zagranicznych oraz wspieraniu międzynarodowej współpracy gospodarczej. Współczesne konflikty zbrojne i kryzysy bezpieczeństwa coraz częściej podważają jednak stabilność oraz przewidywalność, które porozumienia te mają gwarantować. W jaki sposób wojny wpływają na stosowanie BIT-ów? Czy państwa mogą zawieszać lub ograniczać swoje zobowiązania traktatowe w czasie konfliktu? Jak natomiast trybunały arbitrażowe powinny reagować na coraz silniejsze przenikanie się międzynarodowego prawa inwestycyjnego, międzynarodowego prawa humanitarnego oraz szerzej rozumianych względów bezpieczeństwa?
Niniejszy odcinek poświęcony jest relacji pomiędzy ochroną inwestycji a konfliktami zbrojnymi, ze szczególnym uwzględnieniem BIT-u zawartego pomiędzy Ukrainą a Federacją Rosyjską oraz szerszego wymiaru prawnej walki Ukrainy przeciwko Rosji przed sądami i trybunałami międzynarodowymi. Rozmowa koncentruje się również na pytaniu, czy arbitraż inwestycyjny stał się jednym z najbardziej efektywnych mechanizmów uzyskiwania rekompensaty finansowej w kontekście wojny.
W trakcie dyskusji poruszono także kwestie odpowiedzialności państwa w sytuacji konfliktu zbrojnego, w tym obowiązku ochrony inwestycji zagranicznych przed działaniami aktorów niepaństwowych, interpretacji pojęcia „terytorium” w praktyce arbitrażowej, a także napięć pomiędzy koniecznością wojskową, ochroną inwestorów oraz zobowiązaniami z zakresu praw człowieka.
Gościem dr. Tomasza Lachowskiego i dr. Mateusza Piątkowskiego jest dr Petr Stejskal – wykładowca i badacz prawa międzynarodowego publicznego na Wydziale Prawa na Uniwersytecie Palackiego w Ołomuńcu (Republika Czeska) oraz w Centre for International Humanitarian and Operational Law (CIHOL), utworzonym wspólnie przez Wydział Prawa Uniwersytetu Palackiego i Siły Specjalne Armii Republiki Czeskiej. Dr Stejskal jest autorem książki pt.: „The Application of Foreign Investment Protection in Times of Armed Conflict” (Palgrave Macmillan 2025).
Rozmowa została zarejestrowana w języku angielskim.
Podcast realizowany jest we współpracy portalu „Obserwator Międzynarodowy” oraz Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego.