Światowa polityka przyspieszyła, a stare schematy myślenia coraz wyraźniej tracą na aktualności. Przystosowanie polityki bezpieczeństwa Polski do trwającej wojny w Zatoce Perskiej potrzeba zacząć od zdefiniowania polskich interesów oraz przede wszystkim od gruntownego zrewidowania podejścia do zmienionego paradygmatu w stosunkach międzynarodowych.
Wielu z komentatorów spraw międzynarodowych przyznaje, że ów paradygmat się zmienił, ale nie potrafi pójść o krok dalej i formułować adekwatnych wniosków w tym nowym paradygmacie. Wiodące komentarze i ocena sytuacji tkwią bowiem w starym podejściu i z tego powodu bywają sprzeczne z polskim interesem oraz z prawidłową interpretacją nowej rzeczywistości w między państwami. Rzeczywistość ta jest coraz bardziej skomplikowana.
Tak, Donald Trump rozpoczął wojnę przeciw Iranowi, której nie konsultował z państwami NATO. Jednak w efekcie to znaczna część państw NATO odczuwa i będzie odczuwać konsekwencje tej wojny – w tym Polska. USA pod przywództwem Trumpa już powinny wszystkich przyzwyczaić do tego, że podejmują unilateralne i często ryzykowne działania na arenie międzynarodowej. Co z tego faktu wynika dla Polski? Polska ma minimalny lub wręcz zerowy wpływ na to jak Stany Zjednoczone prowadzą politykę zagraniczną. Dlatego nasze państwo powinno się skupić na tym co ona dla nas oznacza i jak się w niej odnaleźć w taki sposób by jak najlepiej realizować nasze interesy. Czas siedzenia okrakiem i czekania na to co zrobią inni niestety już minął. Polityka bierna i nastawiona na to co postanowią inne wiodące państwa w Unii Europejskiej i dopasowania się do nich też nie jest już adekwatna. Nasze interesy bezpieczeństwa mogą nie być jednolite w ramach UE. Możemy stwierdzić, że nie popieramy działań USA, nic nas to nie obchodzi i nie będziemy się w to w żaden sposób angażować. Możemy też stanąć w antyamerykańskim szeregu z Francją i Niemcami. Jest to jedna z opcji tylko czy najlepiej realizująca nasze polskie interesy?
Najważniejsze dla Polski są: odstraszanie Rosji, bezpieczeństwo energetyczne i rozwój gospodarczy. Wszystkie trzy wiążą się z trwającą wojną na Bliskim Wschodzie i nie podejmując żadnych działań, dystansując się od niej ryzykujemy rozwój wypadków, który będzie miał niekorzystne konsekwencje dla naszych interesów i bezpieczeństwa.
Po pierwsze, czy tego chcemy czy nie to z faktu, że USA popełnia błędy lub nie podoba nam się ich polityka nie wynika, że na przykład Unia Europejska nagle stała się lepszym dostarczycielem bezpieczeństwa dla naszego państwa. Nie oznacza to także, że mamy nie zacieśniać współpracy z sąsiadami, którzy mają z nami wspólnotę interesów, zwłaszcza w odstraszaniu Rosji. Jednak w tym nowym paradygmacie realna siła militarna staje się najważniejszym zasobem, którego będziemy potrzebować. Oczywiście nasze własne wojsko jest najważniejszym elementem odstraszania agresji, jednak szukanie dodatkowo zewnętrznych sił wzmacniających nasz potencjał jest równie ważne. Sytuacja jest dynamiczna i może ulec zmianie, jednak w przewidywalnej przyszłości tylko USA dysponują potęgą militarną zdolną wspierać nasze odstraszanie Rosji. Dlatego antyamerykanizm, co byśmy nie myśleli o Donaldzie Trumpie nie jest w polskim interesie. Być może Trump będzie chciał wyprowadzić USA z NATO, ale to czego nie powinniśmy robić to dokładać swoje trzy grosze do realizacji takiego scenariusza. Prezydenci USA przychodzą i odchodzą. Raz rządzą Demokraci, raz Republikanie. To co powinno być stałe w naszej polityce to utrzymywanie sojuszu wojskowego w jak najlepszej formie bo tego wymaga zapewnienie bezpieczeństwa RP.
Po drugie, bezpieczeństwo energetyczne i rozwój gospodarczy są oparte na niezakłóconych dostawach surowców energetycznych. Agresywna polityka Rosji wymusiła na nas dywersyfikację kierunków, z których sprowadzamy ropę i gaz. Jako jedno z pierwszych państw w Europie Środkowej byliśmy w stanie uniezależnić się od Rosji. Obecnie dla Polski strategicznymi partnerami w tej kwestii, oprócz Norwegii i USA, są państwa Zatoki Perskiej. W wyniku wojny USA i Izraela przeciw Iranowi nasze bezpieczeństwo energetyczne zostało zagrożone. Z jednej strony, irańską blokadą Cieśniny Ormuz. Z drugiej zaś, irańskim atakami na Katar i Arabię Saudyjską. Możemy, w myśl „to nie nasza sprawa”, nie robić nic i czekać na rozstrzygnięcia dokonane przez innych. To zachowawcze i bezpieczne, ale czy korzystne dla naszych długofalowych interesów? Ryzykujemy, że takie rozstrzygnięcia dokonane przez innych będą dla nas niekorzystne.
Po trzecie, Iran aktywnie wspiera agresję Rosji przeciw Ukrainie, czyli pośrednio przeciwko bezpieczeństwu Polski. To irańskie Shahedy są używane przez Rosję do zabijania Ukraińców. Osłabienie Iranu lub wręcz zmiana tam reżimu są w interesie Polski, bo Rosja straci swojego sprzymierzeńca w swojej wojnie przeciw Ukrainie. Dlatego z punktu widzenia polskiego interesu narodowego szybkie i zdecydowane zakończenie wojny USA i Izraela przeciwko Iranowi jest korzystne. Poza tym im dłużej Amerykanie będą musieli być uwiązani w tym konflikcie tym gorzej dla bezpieczeństwa RP.
Podchodząc do wojny w Zatoce Perskiej w zgodzie z nowym paradygmatem Polska mogłaby zaproponować Katarowi i Arabii Saudyjskiej pomoc w ochronie infrastruktury do produkcji i eksportu surowców energetycznych. Moglibyśmy na przykład wysłać niewielki komponent przeciwrakietowy do obrony przestrzeni powietrznej nad tymi państwami. Niekoniecznie od razu Patrioty, ale na przykład systemy do zwalczania dronów naszej produkcji. Dodatkowo moglibyśmy zaproponować wysłanie jednego bądź dwóch okrętów przeciwminowych do pomocy w oczyszczaniu cieśniny. Poprzez zaangażowanie naszych niewielkich sił wojskowych zrealizowalibyśmy szereg naszych interesów strategicznych. Pokazalibyśmy Amerykanom, że jesteśmy wiarygodnym sojusznikiem i na miarę naszych możliwości jesteśmy gotowi pomóc rozwiązać kryzys. Poza tym, szybkie odblokowanie cieśniny jest w naszym najlepiej pojętym interesie. Co bardzo ważne zacieśnilibyśmy też relacje z Katarem i Arabią Saudyjską od których przecież potrzebujemy dostaw niezbędnych dla nas surowców. Pomoc wojskowa, nawet symboliczna w obronie ich infrastruktury mogłaby na przyszłość skutkować obniżeniem dla nas ceny ropy i gazu. Jest jeszcze kwestia czysto wojskowa. Nasi żołnierze mogliby sprawdzić w prawdziwym konflikcie skuteczność naszych systemów antydronowych i zebrać bezcenne doświadczenie na przyszłość w walce z takimi zagrożeniami dla Polski.
Obecne czasy nie sprzyjają siedzeniu cicho, nieangażowaniu się i czekaniu co zrobią inni – ważniejsi i potężniejsi. Polska na miarę swoich możliwości powinna być bardziej elastyczna i aktywna w tych obszarach, w których problemy międzynarodowe wiążą się bezpośrednio z interesami Rzeczypospolitej. Z biernego odbiorcy bezpieczeństwa powinniśmy coraz częściej stawać się dostarczycielem bezpieczeństwa, zwłaszcza dla naszego regionu.
Dr Michał Woźniak – uzyskał tytuł doktora w obszarze nauk społecznych, na Wydziale Studiów Międzynarodowych i Politologicznych Uniwersytetu Łódzkiego w 2017 roku. Tematem rozprawy doktorskiej była „Polityka bezpieczeństwa USA w latach 2008-2016 i jej wpływ na bezpieczeństwo Polski”.
