Ukraina jest dziś nie tylko państwem broniącym swojej niepodległości, integralności terytorialnej i prawa do istnienia. Stała się centralnym elementem znacznie szerszej konstrukcji geopolitycznej, w której rozstrzyga się kwestia przyszłego porządku światowego. Wojna Rosji przeciwko Ukrainie już dawno wyszła poza ramy konfliktu regionalnego. Jej konsekwencje bezpośrednio wpływają na bezpieczeństwo Europy, stabilność przestrzeni transatlantyckiej, przyszłość NATO, równowagę sił w regionie Indo-Pacyfiku, globalne bezpieczeństwo żywnościowe oraz interesy gospodarcze czołowych państw demokratycznych.
Autor: prof. Wasyl Ostapiak
Porażka Ukrainy lub jej przymusowe osłabienie oznaczałyby nie tylko utratę części europejskiej przestrzeni wolności. W takim przypadku państwa agresywne otrzymałyby sygnał, że siła, szantaż i wojna mogą być skutecznym narzędziem zmiany granic oraz stref wpływów. Dlatego kwestia ukraińska nie jest wyłącznie sprawą Kijowa, lecz także Waszyngtonu, Brukseli, Warszawy, Londynu, Tokio, Seulu i Canberry.
Dla Stanów Zjednoczonych wsparcie Ukrainy ma znaczenie nie tylko moralne czy sojusznicze. Jest ono częścią globalnej strategii powstrzymywania autorytarnych centrów siły. Jeśli Ukraina zostałaby pozostawiona bez odpowiedniego wsparcia, mogłoby to podważyć zaufanie do amerykańskiego parasola bezpieczeństwa w Europie i Azji. Sojusznicy USA zaczęliby wątpić w gotowość Waszyngtonu do obrony partnerów w kluczowych momentach. Mogłoby to wywołać nową falę militaryzacji, w tym nuklearnej, lub zmusić część państw do szukania kompromisu z Chinami albo innymi autorytarnymi centrami wpływu. Ukraina ma również ogromne znaczenie energetyczne. Jej system przesyłania gazu, podziemne magazyny gazu, położenie geograficzne oraz potencjał infrastruktury energetycznej czynią ją jednym z kluczowych elementów europejskiego bezpieczeństwa energetycznego. Utrzymanie Ukrainy w systemie zachodnich wpływów ostatecznie zmniejsza zależność Europy od rosyjskich surowców energetycznych i otwiera nowe możliwości partnerstwa energetycznego ze Stanami Zjednoczonymi, szczególnie w sektorze LNG.
Nie mniej istotny jest potencjał surowcowy Ukrainy. Złoża litu, grafitu, tytanu i innych surowców krytycznych mają strategiczne znaczenie dla przemysłu obronnego, sektora lotniczo-kosmicznego, produkcji baterii oraz gospodarki wysokich technologii. Jeśli zasoby te znalazłyby się pod kontrolą Rosji, mogłoby to pośrednio wzmocnić także Chiny, które już dziś dążą do dominacji w obszarze minerałów krytycznych i technologicznych łańcuchów dostaw. Walka o Ukrainę jest więc również walką o przyszłą niezależność technologiczną Zachodu. Ukraińskie zboże stanowi kolejny instrument globalnego wpływu. Ukraina pozostaje ważnym czynnikiem stabilności żywnościowej dla Afryki, Bliskiego Wschodu i części rynków azjatyckich. Kontrola nad ukraińskim potencjałem rolnym oznacza kontrolę nad istotnym narzędziem wpływu na regiony, w których niestabilność żywnościowa szybko prowadzi do kryzysów politycznych, fal migracyjnych i katastrof humanitarnych. Dlatego Ukraina ma znaczenie nie tylko jako sojusznik wojskowy, lecz także jako państwo zdolne stabilizować całe regiony świata.
Na szczególną uwagę zasługuje również wymiar wojskowo-technologiczny. Ukraina stała się unikalnym polem nowoczesnej wojny, w której jednocześnie wykorzystywane są drony, środki walki radioelektronicznej, sztuczna inteligencja, cyfrowe systemy dowodzenia, nowoczesna artyleria, obrona przeciwlotnicza oraz zaawansowane algorytmy przetwarzania danych bojowych. Żaden poligon nie jest w stanie zapewnić doświadczenia porównywalnego z realną wojną o wysokiej intensywności. Ukraińskie doświadczenie już dziś zmienia sposób postrzegania przyszłych konfliktów, roli systemów autonomicznych, dronów przechwytujących oraz tanich technologicznych rozwiązań przeciwko kosztownym celom. W praktyce Ukraina stała się laboratorium nowej epoki obronności. Udowodniła, że elastyczność, szybkość adaptacji, rozwiązania cyfrowe i inżynieryjna kreatywność mogą kompensować przewagę przeciwnika w zasobach. Ukraińscy wojskowi i inżynierowie stworzyli model wojny, który jest już analizowany przez czołowe armie świata. Dla USA i NATO doświadczenie to ma wartość bezcenną, ponieważ pozwala skrócić lata badań, testów i błędów. Wsparcie Ukrainy wzmacnia również przemysł obronny samych Stanów Zjednoczonych. Znaczna część środków przeznaczanych na pomoc Ukrainie wraca do amerykańskich przedsiębiorstw, zakładów produkcyjnych i linii technologicznych. Sprzyja to odbudowie produkcji amunicji, systemów rakietowych, komponentów dla sprzętu wojskowego oraz innych kluczowych elementów potencjału militarnego. Pomoc Ukrainie nie jest więc działalnością charytatywną, lecz inwestycją we własne bezpieczeństwo i zdolności obronne Zachodu. Jednocześnie Ukraina wykonuje kluczową pracę dla całej wspólnoty euroatlantyckiej. Powstrzymuje Rosję bez bezpośredniego angażowania amerykańskich lub natowskich żołnierzy w działania bojowe.
Po wojnie Ukraina będzie dysponować jedną z najbardziej doświadczonych armii Europy, wysokim poziomem interoperacyjności z NATO, praktycznym doświadczeniem nowoczesnej wojny oraz silnym potencjałem w dziedzinie innowacji obronnych. Takie podejście czyni Ukrainę nie petentem, lecz przyszłym silnym partnerem w systemie europejskiego bezpieczeństwa.
Ukraińska armia, ukraiński przemysł obronny, ukraińskie rozwiązania technologiczne oraz ukraińska odporność polityczna mogą stać się fundamentem nowej architektury bezpieczeństwa Europy Wschodniej i regionu Morza Czarnego. Dlatego „oddanie Ukrainy” byłoby historycznym błędem porównywalnym z konferencją w Monachium w 1938 roku. Oznaczałoby nie pokój, lecz odłożoną i znacznie bardziej niebezpieczną wojnę. Nie zatrzymałoby agresora, lecz jedynie przekonało go, że szantaż działa. Zwycięstwo Ukrainy może natomiast pokazać, że demokracje posiadają wolę polityczną, strategiczną wytrwałość oraz zdolność do obrony prawa międzynarodowego. Ukraina jest dziś nie tylko bastionem własnej wolności, lecz także bezpieczeństwa całego demokratycznego świata. Jej odporność określa przyszłość Europy, siłę NATO, autorytet Stanów Zjednoczonych, równowagę w relacjach z Chinami, stabilność żywnościową Globalnego Południa oraz technologiczną przewagę Zachodu. Dlatego wsparcie Ukrainy jest strategiczną inwestycją w taki porządek światowy, w którym prawo silniejszego nie zastępuje siły prawa.
W tym kontekście szczególnego znaczenia nabiera partnerstwo ukraińsko-polskie. Polska i Ukraina są strategicznymi partnerami, ponieważ od ich współpracy w dużej mierze zależy bezpieczeństwo Europy Środkowo-Wschodniej, stabilność wschodniej flanki NATO oraz przyszłość europejskiej polityki powstrzymywania Rosji. Kijów i Warszawa mogą wspólnie stworzyć nową oś bezpieczeństwa, rozwoju i politycznej odpowiedzialności w Europie.
Wasyl Ostapiak – dr hab., profesor w Katedrze Zarządzania i Administracji Publicznej Państwowego Uniwersytetu Technicznego Nafty i Gazu w Iwano-Frankiwsku (Iwano-Frankiwsk, Ukraina)